Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach – blisko 119 lat teatralnej tradycji!

W Teatrze Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach tworzona jest największa scena dramatyczna w całym regionie. Instytucja kultury mieści się w charakterystycznym gmachu, stanowiącym ważny element architektury miejskiego rynku. Od ponad stu lat na jego deskach prezentowane są klasyczne dramaty oraz oryginalne spektakle współczesnych twórców, przyciągając miłośników sztuki zarówno z regionu, jak i całej Polski. 

Początkowo teatr nosił nazwę Stadttheater 

Historia teatru rozpoczęła się już w 1898 roku w niemieckich Katowicach. Wówczas podjęto decyzję o utworzeniu instytucji kultury, która byłaby regionalną wizytówką. Aby zrealizować ten cel konieczne było zebranie pieniędzy, ponieważ państwo mogło pokryć jedynie część kosztów. Rozważano dwie lokalizacje gmachu – na placu Tiele-Wincklerów oraz na rynku, ówczesnym Friendrichsplatzu. Finalnie zdecydowano, że to właśnie w katowickim Śródmieściu, stanie budynek, którego projektantem został Carl Moritz, doświadczony autor m.in. opery w Kolonii czy teatru w Bochum. 

Budowa rozpoczęła się w 1905 roku. Zaledwie po dwóch latach, 7 października 1907 roku zainaugurowano działalność teatru. Premierową sztuką okazało się dzieło Friedricha Schillera pt. „Wilhelm Tell”. Jako Stadttheater instytucja funkcjonowała do 1922 roku, a w jej fasadzie wyryty został napis „Deuttschem wort deutcher art”, oznaczający „Niemieckim słowem niemieckiej sztuce”.

Teatr Polski, przemianowano w późniejszym czasie w obecny Teatr Śląski 

Sytuacja zmieniła się wraz z przyłączeniem Katowic do Polski. Zmianie nie tylko uległa nazwa, ale również specyfika teatru. Do tej pory w repertuarze dominowały operetki, farsy i komedie. Po 1922 roku na dobre rozpoczęła się scena dramatyczną, na której po raz pierwszy przedstawiono sztukę Lucjana Rydla „Królewski jedynak”. Równocześnie ruszyła scena operowa, która swoją działalność prowadziła przez niemal dekadę.

Teatr wspierany był przez Michała Grażyńskiego. Jego rolą nie tylko było szerzyć kulturę, ale również polonizować mieszkańców regionu. Przełomowym okazał się rok 1936, w którym to z budynku zniknął niemiecki slogan, a sam teatr otrzymał imię swojego dzisiejszego patrona – Stanisława Wyspiańskiego. Do niemieckich korzeni powrócił jeszcze na chwilę, w trakcie II wojny światowej, jednak od razu po zakończeniu konfliktu znów tworzony był przez Polaków, którzy ostatecznie nadali mu nazwę Teatru Śląskiego. 

Przez kolejne lata teatr kilkukrotnie zmieniał swoją specyfikę. Śląska scena w zależności od okresu postrzegana była jako jedna z najwybitniejszych w kraju, ale zdarzały się również lata, w których traciła swoją renomę. Po 1960 roku władze województwa, nie chciały już prowadzić teatru artystycznego. Zdecydowano się na tzw. „teatr dla mas”, stawiając na lekkie treści i repertuar skierowany do każdego. Taki zabieg trwał niemal przez dekadę. Próbą odbudowy renomy i prestiżu miał być teatr literacki, prowadzony m.in. przez Ignacego Gogolewskiego. Wówczas repertuar charakteryzował się prostym przekazem, jednocześnie odwołując się do uznanych wartości. 

Trzy sceny Teatru Śląskiego 

W ramach Teatru Śląskiego prowadzone są trzy sceny. Scena duża mieści na widowni 438 osób. Miejsca rozmieszczone są na parterze oraz dwóch balkonach. Scena kameralna, utworzona w miejsce zniszczonej w pożarze Małej Sceny, przeznaczona jest do spektakli małoobsadowych. Jej pojemność wynosi 88 osób. Trzecia z kolei – Scena w Malarni jest najmłodszą z nich. Zlokalizowana w loży masońskiej, pomieści 95 osób. 

Wartą uwagi jest także czwarta, nieaktywna dzisiaj scena w Galerii Katowickiej. Zatytułowana „Tu i Teraz” była miejscem warsztatów teatralnych, premier spektakli oraz spotkań z ludźmi związanymi z instytucją. Unikatowa na skalę kraju była jedyną sceną teatralną, prowadzoną w galerii handlowej. 

Dzisiejsza działalność Teatru Śląskiego 

Dzisiaj katowicki teatr przez wielu uznawany jest za ścisłą czołówkę w naszym kraju, łącząc współczesne dzieła z dziedzictwem historycznym Śląska oraz tradycyjnymi dramatami. W swoich murach organizuje regionalne i międzynarodowe festiwale. Autorskie sztuki teatru zyskują szeroki rozgłos i nagradzane są ogólnopolskimi nagrodami.

Dodatkowo wraz z Uniwersytetem Śląskim i Miastem Katowice przyznaje własne honorarium – Nagrodę im. Kazimierza Kutza, wyróżniając twórczynie lub twórców za odgrywanie istotnej roli w debacie publicznej i propagowanie społeczeństwa demokratycznego i tolerancyjnego. 

W ramach działalności teatru prowadzona jest również Szkoła Aktorska, której absolwenci po trzech latach nauki do zawodu aktora dramatu, otrzymują dyplom, umożliwiający przystąpienie do egzaminu eksternistycznego Związku Artystów Scen Polskich.