RIO utrzymała negatywną opinię o budżecie Świętochłowic. Odwołanie prezydenta oddalone

Regionalna Izba Obrachunkowa w Katowicach utrzymała negatywną opinię o sprawozdaniu z wykonania budżetu Świętochłowic za 2025 rok. Kolegium RIO oddaliło odwołanie prezydenta miasta, wskazując m.in. na wykonanie deficytu ponad dwukrotnie wyższego od planowanego oraz wykorzystanie w 2025 roku środków z PIT należnych na rok 2026. O sprawie poinformował portal PortalSamorzadowy.pl.

Negatywna opinia RIO o wykonaniu budżetu Świętochłowic za 2025 rok

IV Skład Orzekający Regionalnej Izby Obrachunkowej w Katowicach 28 kwietnia wydał negatywną opinię o sprawozdaniu z wykonania budżetu Miasta Świętochłowice za 2025 rok. Z dokumentu wynika, że dochody miasta w 2025 roku wyniosły 450 876 495,02 zł, a wydatki 473 156 478,18 zł. Rok zakończył się deficytem budżetowym w wysokości 22 279 983,16 zł, podczas gdy planowany deficyt wynosił 9 872 506,23 zł.

RIO zwróciła uwagę, że wykonany deficyt był ponad dwukrotnie wyższy od zaplanowanego. Według Izby środki wykazane jako finansowanie deficytu wyniosły łącznie 9 080 830,40 zł, a pozostała różnica, w wysokości 13 199 152,76 zł, została pokryta udziałami z podatku dochodowego od osób fizycznych otrzymanymi w grudniu 2025 roku na styczeń 2026 roku.

RIO o środkach z PIT na 2026 rok: „Jest to nielegalne źródło pokrycia deficytu”

W uchwale z 28 kwietnia Regionalna Izba Obrachunkowa zakwestionowała wykorzystanie środków należnych na kolejny rok budżetowy. W dokumencie czytamy:

„Jest to katalog zamknięty. Źródłem pokrycia deficytu nie są dochody z tytułu udziałów w podatku dochodowym od osób fizycznych przekazane w roku 2025 na styczeń roku 2026 r. Jest to nielegalne źródło pokrycia deficytu.”

Zdaniem Składu Orzekającego niedopuszczalna była sytuacja, w której wykonany deficyt przekroczył poziom zaplanowany przez Radę Miejską, a o źródłach jego pokrycia zdecydował organ wykonawczy miasta. RIO stwierdziła, że ustalenie wysokości deficytu oraz źródeł jego finansowania należy do kompetencji rady miasta. Prezydent, jako organ wykonawczy, odpowiada natomiast za wykonywanie budżetu zgodnie z przyjętym planem.

Odwołanie prezydenta Świętochłowic. Miasto wskazywało na płynność finansową

Od negatywnej opinii IV Składu Orzekającego RIO zostało wniesione odwołanie w imieniu prezydenta Świętochłowic. Jak wynika z uchwały Kolegium Izby, miasto argumentowało, że wykorzystanie środków z PIT otrzymanych w grudniu 2025 roku, a należnych na rok 2026, miało charakter płynnościowy. Według przedstawionego stanowiska pozwoliło to uniknąć powstania zobowiązań wymagalnych, konieczności zapłaty odsetek oraz zaciągania dodatkowego finansowania zwrotnego pod koniec roku budżetowego.

W odwołaniu wskazywano również, że środki te zostały ujęte jako dochody roku 2026, a nie jako dochody roku 2025. Podnoszono ponadto, że wykonane wydatki ogółem nie przekroczyły planu, a wyższy od zakładanego deficyt wynikał przede wszystkim z niższych wpływów do budżetu, w szczególności ze sprzedaży majątku.

Prezydent wnosił o zmianę negatywnej opinii na opinię pozytywną z uwagami albo pozytywną z zastrzeżeniami. Alternatywnie domagał się uchylenia uchwały i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej nie podzieliło jednak tej argumentacji. W ocenie Izby fakt, że zastosowane rozwiązanie miało zapobiec powstaniu zaległości lub dodatkowego zadłużenia, nie usprawiedliwiał wykorzystania środków należnych na kolejny rok budżetowy.

„Podnoszenie argumentu iż dzięki temu nie doprowadzono do powstania zobowiązań wymagalnych czy też nie zaciągnięto nowego zobowiązania zwrotnego nie może stanowić usprawiedliwienia dla działania niezgodnego z prawem.”

Kolegium RIO oddaliło odwołanie prezydenta Świętochłowic

Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej nie uwzględniło odwołania. W uchwale z 21 maja 2026 roku podtrzymano negatywną ocenę wykonania budżetu miasta za 2025 rok. Kolegium uznało, że wykorzystanie środków należnych na 2026 rok do realizacji wydatków roku wcześniejszego było działaniem niezgodnym z prawem. Nie podzieliło również argumentacji, że brak zobowiązań wymagalnych lub brak nowego długu mógł usprawiedliwiać takie rozwiązanie.

W uzasadnieniu Kolegium RIO stwierdziło:

„Takie, niezgodne z prawem działanie, musiało zostać ocenione negatywnie i zdaniem Kolegium Izby samo w sobie mogłoby stanowić wystarczający powód do wydania negatywnej opinii z wykonania budżetu za 2025 rok.”

Kolegium podkreśliło również, że wykonany deficyt był ponad dwukrotnie wyższy od planowanego, a wykonanie budżetu „rażąco odbiegło od planu wyznaczonego przez organ stanowiący”.

RIO wskazała na niższe dochody z najmu, dzierżawy i sprzedaży majątku

W dokumentach RIO zwrócono uwagę także na niskie wykonanie części planowanych dochodów miasta. W przypadku dochodów z najmu i dzierżawy składników majątkowych w rozdziale dotyczącym gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy zaplanowano 17,5 mln zł, natomiast wykonano 2 120 702,01 zł. Różnica wyniosła 15 379 297,99 zł.

Według informacji zawartych w sprawozdaniu miasta miało to związek z późniejszym niż zakładano wejściem w życie umowy pomiędzy gminą a Miejskim Przedsiębiorstwem Gospodarki Lokalowej w Świętochłowicach. RIO oceniła jednak, że plan dochodów powinien zostać odpowiednio zmieniony, ponieważ opóźnienie nie było nagłym zdarzeniem niemożliwym do przewidzenia.

Izba wskazała też na niższe od planu dochody ze sprzedaży majątku. Miasto zakładało wpływy w wysokości 21 605 000 zł, a uzyskało 8 100 525,74 zł.

Zadłużenie Świętochłowic i deficyt operacyjny za 2025 rok

Na koniec 2025 roku zadłużenie Świętochłowic wyniosło 104 142 702,10 zł, co stanowiło 23,1 proc. wykonanych dochodów miasta. RIO wskazała jednocześnie, że na dzień 31 grudnia 2025 roku miasto nie wykazywało zobowiązań wymagalnych.

Miasto zakończyło rok również deficytem operacyjnym w wysokości 60 427,41 zł. Kolegium RIO zwróciło jednak uwagę, że na wynik ten wpłynęło odroczenie płatności składki rocznej na rzecz Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii w wysokości 7 603 314 zł.

Według Kolegium, gdyby zobowiązanie zostało opłacone w pierwotnym terminie, deficyt operacyjny wyniósłby 7 663 741,41 zł.

Negatywna opinia RIO a absolutorium dla prezydenta Świętochłowic

Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej zaznaczyło, że negatywna opinia nie przesądza automatycznie o decyzji Rady Miejskiej w sprawie absolutorium dla prezydenta.

W uchwale zapisano:

„Równocześnie Kolegium wskazuje, że opinia IV Składu Orzekającego o sprawozdaniu z wykonania budżetu za 2025 rok, jak również stanowisko Kolegium wyrażone w niniejszej uchwale nie wiążą Rady Miejskiej w Świętochłowicach przy rozstrzyganiu o udzieleniu bądź nieudzieleniu organowi wykonawczemu absolutorium z wykonania budżetu.”

Prezydent Świętochłowic jest zobowiązany do przedstawienia negatywnej opinii RIO Radzie Miejskiej wraz z odpowiedzią na zawarte w niej zarzuty, najpóźniej przed rozpatrzeniem absolutorium.

Uchwała Kolegium RIO jest ostateczna i, jak wskazano w dokumencie, nie przysługuje na nią skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.