FOTO Wieże KWK „Polska” – od przemysłowych pozostałości do wizytówki miasta 

Odrestaurowane wieże dawnej KWK „Polska” to symbol dzisiejszych Świętochłowic. Od 11 lat są stałym elementem panoramy miasta, będąc jednocześnie przestrzenią kulturalną. Obecnie postindustrialna zabudowa coraz częściej zyskuje nowe życie. Pokopalniane tereny na Zgodzie są tego dobrym przykładem. 

Kopalnia powstała już w 1873 roku. Właścicielem był Quido Henckel von Donnersmarck

Aby poznać historię zakładu, znanego dziś doskonale pod nazwą KWK „Polska”, należy cofnąć się do XIX wieku. Świętochłowice, podobnie jak cały Górny Śląsk były ważnym ośrodkiem przemysłowym. W każdym zakątku miasta powstawały huty i kopalnie. Podobnie było w dzielnicy Zgoda, gdzie przy dzisiejszej ul. Wojska Polskiego 16D zlokalizowano kopalnię węgla kamiennego. Jej właścicielem był Quido Henckel von Donnersmarck, niemiecki przedsiębiorca, pochodzący z przemysłowego rodu. Oprócz świętochłowickiego zakładu założył bądź sprawował pieczę nad m.in. KWK Guido w Zabrzu czy Hutą Bethlen-Falva, dziś kojarzoną lepiej jako Huta Florian.

Zakład wydobywczy na Zgodzie powstał z połączenia kilku pól kopalnianych. Początkowo nosił nazwę „Deutschland”. W roku 1922 została ona spolszczona – „Niemcy”, zaś w 1937 roku przemianowano ją oficjalnie na KWK „Polska”. Po zakończeniu II wojny światowej przyłączono ją Chorzowskiego Zjednoczenia Przemysłu Węglowego, a od 1972 roku jej praca została połączona z chorzowską KWK „Prezydent”. KWK „Polska” oficjalnie przestała istnieć w 1995 roku, gdy ogłoszono, że tutejsze złoża zostały wyczerpane. 

Niszczejący zabytek – w 2015 roku odrestaurowano obie wieże 

Przez następne lata pokopalniane pozostałości ulegały zniszczeniu. W budynku dyrekcji obecnie znajduje się Komenda Miejska Policji w Świętochłowicach. Dwie wieże z kolei musiały czekać na nowe życie, aż do 2015 roku. Z pozyskanych środków unijnych oraz funduszy miasta gruntownie wyremontowano wieże i stworzono strefę kulturalną. Wartość projektu wyniosła 6 mln złotych. Dziś swoją działalność prowadzi tam Centrum Kultury Śląskiej, a obiekt jest unikalny w skali całej Europy. 

Co dziś znajduje się na terenach dawnej KWK „Polska”?

Dziś teren jest jednym z najbardziej charakterystycznych punktów w mieście. Górują nad nim dwie wieże – Basztowa, pochodząca z 1908 roku o wysokości 29.7 metrów oraz Kozłowa wybudowana w 1891 roku, mierząca 23 metry. Tuż pod nimi ulokowano kompleks kulturalno-rekreacyjny. Jego głównym elementem jest labirynt, podzielony na 5 stref, nawiązujących do codziennego otoczenia górników. Symbolizują one ziemię, wodę, stal, drewno i powietrze. Całość obrazuje historię świętochłowickiego przemysłu oraz specyfikę i realia pracy w kopalni. 

Dodatkowo w Wieży Basztowej znajduje się taras widokowy oraz niewielka ekspozycja poświęcona śląskim zwyczajom i tradycjom. Cały kompleks to miejsce spotkań seniorów, warsztatów dla dzieci, występów artystycznych czy organizowanych tutaj festiwali. KWK „Polska” od 2017 roku należy do Szlaku Zabytków Techniki i jest jednym z miejsc Industriady. 

W 2016 roku zabytek otrzymał nagrodę w konkursie generalnego konserwatora zabytków „Zabytek zadbany 2016” oraz Nagrodę Marszałka Województwa Śląskiego 2016 – „Najlepsza Przestrzeń Publiczna”.

Godziny otwarcia i cennik 

Wieże KWK „Polska” otwarte dla zwiedzających są w następujących godzinach: 

• poniedziałek–czwartek 8:00–16:00
• piątek 10:00-18:00
• sobota-niedziela 10:00-20:00 

Wstęp na taras widokowy na Wieży Basztowej kosztuje 5 złotych od osoby.

Postindustrialne obiekty są nową twarzą Górnego Śląska 

Świętochłowicki teren pokopalniany to przykład wykorzystania postindustrialnych obiektów w życiu kulturalnym miasta. Dawne tereny hut i kopalń w zupełnie nowej odsłonie stają się ważnymi punktami regionu, opowiadając historię przemysłowego dziedzictwa Górnego Śląska. Ponadto wykorzystywane są, jako ciekawa i – z perspektywy dzisiejszych czasów – niecodzienna architektura do organizowania współczesnych wydarzeń kulturalnych.

Katowicka Strefa Kultury czy Park Tradycji w Siemianowicach Śląskich to miejsca, które tak jak KWK „Polska”, napędzały regionalny przemysł, a dziś są chętnie odwiedzane przez mieszkańców okolicznych miast.