Rada Ministrów przyjęła ważny projekt. GZM zyska nowe narzędzia i kompetencje

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy, która znacząco rozszerza kompetencje Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. To największa zmiana zakresu uprawnień GZM od momentu jej powstania. Nowe przepisy mają wzmocnić rolę Metropolii w zarządzaniu rozwojem regionu, transportem, gospodarką komunalną, kulturą i rynkiem pracy.

Rząd przyjął projekt ustawy wzmacniającej GZM

Rada Ministrów przyjęła w środę, 8 kwietnia 2026 roku, projekt ustawy o związku metropolitalnym, który rozszerza kompetencje Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii w najszerszym zakresie od początku jej istnienia. Zmiany mają zwiększyć zdolność GZM do prowadzenia skoordynowanej polityki rozwojowej i umocnić jej pozycję jako jednego z najważniejszych obszarów miejskich w Polsce.

Projekt nie dotyczy wyłącznie województwa śląskiego. Ustawa tworzy również ramy prawne do powołania metropolii na Pomorzu, która miałaby działać w oparciu o podobny zakres kompetencji. Oznacza to, że model metropolitalny wypracowany na Górnym Śląsku i w Zagłębiu ma zostać wykorzystany także w innym regionie kraju.

Jakie nowe kompetencje zyska Metropolia

Projekt ustawy przewiduje rozszerzenie katalogu zadań GZM m.in. o gospodarkę komunalną, kulturę, rynek pracy i aktywizację zawodową. Wzmocnione mają zostać także kompetencje związane z organizacją transportu publicznego i zarządzaniem mobilnością.

Jednocześnie zachowane mają zostać dotychczasowe zadania Metropolii, takie jak udział w prowadzeniu polityki rozwoju, planowanie przestrzenne czy działania związane z adaptacją do zmian klimatu. W praktyce oznacza to, że GZM ma zyskać większą sprawczość przy realizacji projektów ponadlokalnych i prowadzeniu bardziej kompleksowej polityki łączącej kwestie przestrzenne, gospodarcze, społeczne i środowiskowe.

Wojewoda Śląski: to bardzo dobra wiadomość dla regionu

Podczas czwartkowej konferencji prasowej w Katowicach wojewoda śląski Marek Wójcik podkreślił, że nowelizacja odpowiada na postulaty zgłaszane przez samorządowców oraz przedstawicieli aglomeracji po ośmiu latach funkcjonowania Metropolii.

Jak zaznaczył, rozszerzenie katalogu zadań obligatoryjnych ma sprawić, że Metropolia będzie mogła skuteczniej wpływać na jakość usług publicznych, z których korzystają mieszkańcy regionu. Według wojewody to bardzo dobra wiadomość dla całej aglomeracji.

–  Ustawa, która z jednej strony tworzy metropolię na Pomorzu, a z drugiej wprowadza istotne zmiany w funkcjonowaniu metropolii w województwie śląskim, stanowi odpowiedź na postulaty zgłaszane przez samorządowców oraz przedstawicieli naszej aglomeracji po ośmiu latach jej działania. Nowelizacja przede wszystkim rozszerza katalog zadań obligatoryjnych Metropolii, dzięki czemu może ona stać się organizmem realnie odpowiadającym za podnoszenie jakości usług publicznych, z których korzystają mieszkańcy naszego regionu. To jest bardzo dobra wiadomość dla wszystkich. Wierzę, że te zmiany przyczynią się do dalszej integracji i wzmocnienia Metropolii – zaznaczył Wojewoda Śląski Marek Wójcik podczas czwartkowej konferencji prasowej w Katowicach.

Władze GZM liczą na przyspieszenie inwestycji

Przewodniczący Zarządu GZM Kazimierz Karolczak ocenił, że przyjęcie projektu ustawy to bardzo ważny moment dla Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Jak podkreślił, od początku jej istnienia władze GZM wskazywały na potrzebę budowania silnego i zintegrowanego obszaru, który będzie w stanie prowadzić spójną politykę rozwojową w skali całej Metropolii.

– Przyjęcie projektu ustawy to bardzo ważny moment dla Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Od początku jej powstania podkreślamy potrzebę budowania silnego, zintegrowanego obszaru, zdolnego do prowadzenia spójnej polityki rozwojowej w skali całej Metropolii. Te zmiany realnie nas do tego przybliżają – powiedział Przewodniczący Zarządu GZM Kazimierz Karolczak.

– Mówimy o regionie, który przechodzi jedną z największych transformacji gospodarczych w Europie. Aby była ona skuteczna i abyśmy mogli odpowiednio reagować na wyzwania, takie jak depopulacja, potrzebne są narzędzia umożliwiające działanie ponad granicami pojedynczych miast – w sposób skoordynowany, długofalowy i oparty na wspólnych priorytetach – dodał Karolczak.

Samorządy mają zyskać nowe narzędzia współpracy

Podobnie projekt ocenił przewodniczący Zgromadzenia GZM i prezydent Tychów Maciej Gramatyka. Jak wskazał, rozszerzenie kompetencji daje Metropolii realne narzędzia do skuteczniejszego zarządzania całym obszarem.

– Rozszerzenie kompetencji daje Metropolii realne narzędzia do skutecznego zarządzania całym naszym obszarem. Do naszych dotychczasowych zadań w obszarze transportu, planowaniu przestrzennym czy polityce rozwoju, a jednocześnie możemy działać w nowych obszarach, takich jak edukacja, kultura czy gospodarka odpadami, co pozwoli lepiej organizować współpracę samorządów i sprawniej realizować inwestycje – podkreślił prezydent Maciej Gramatyka.

Ustawa o metropolii ma znaczenie dla przyszłości regionu

Przyjęte rozwiązania wpisują się w szerszy kierunek zmian dotyczących funkcjonowania obszarów metropolitalnych w Polsce. Coraz częściej wskazuje się na potrzebę wzmacniania struktur zdolnych do prowadzenia zintegrowanej polityki rozwoju w największych aglomeracjach.

W przypadku GZM nowe regulacje mają szczególne znaczenie w kontekście takich wyzwań jak transformacja gospodarcza, rozwój nowoczesnych sektorów, zmiany demograficzne oraz poprawa jakości życia mieszkańców.

Projekt zakłada również nowe mechanizmy współpracy. Chodzi m.in. o możliwość rozszerzania obszaru Metropolii o kolejne jednostki samorządu oraz realizowania zadań różnych szczebli administracji na podstawie porozumień. Ma to zwiększyć efektywność zarządzania i lepiej dopasować działania do rzeczywistych powiązań funkcjonalnych regionu.

Przyjęcie projektu ustawy to wyraźny sygnał, że model zarządzania metropolitalnego w Polsce będzie dalej rozwijany, a rola Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii ma w najbliższych latach rosnąć.