Na terenie zabytkowego kompleksu Szybu Franciszek w Rudzie Śląskiej trwa kolejny etap rewitalizacji. Wykonawca prowadzi obecnie roboty przygotowawcze, porządkowe i rozbiórkowe, po których rozpocznie się odtwarzanie oraz renowacja historycznych elementów zabudowy. Dawna maszynownia, nadszybie i kotłownia zostaną przystosowane do nowych funkcji społecznych, a najważniejszą częścią projektu będzie utworzenie ośmiu mieszkań wspomaganych.
Prace rozbiórkowe w kompleksie Szybu Franciszek
Plac budowy został przekazany wykonawcy w czerwcu. Usunięta została między innymi wtórnie dobudowana część budynku maszynowni, która nie stanowiła elementu pierwotnego układu zabytkowego kompleksu. Rozbierane są również wybrane fragmenty ścian zewnętrznych i stropów, co pozwoli przygotować obiekty do dalszych prac konstrukcyjnych, instalacyjnych i konserwatorskich.
W następnej kolejności roboty obejmą charakterystyczny komin oraz wieżę szybową. Komin zostanie wyremontowany i poddany pracom konserwatorskim, natomiast zabytkową wieżę czeka kompleksowa renowacja. Wszystkie działania muszą uwzględniać historyczny charakter obiektu, który od 1984 roku figuruje w rejestrze zabytków nieruchomych województwa śląskiego.
Osiem mieszkań wspomaganych dla osób potrzebujących wsparcia
Po zakończeniu inwestycji w budynkach dawnej maszynowni, nadszybia i kotłowni powstanie osiem mieszkań wspomaganych. Będą one przeznaczone dla osób starszych, przewlekle chorych oraz osób z niepełnosprawnościami, które mogą mieszkać samodzielnie, ale potrzebują dostosowanego lokalu i odpowiednio zorganizowanego wsparcia. Projekt wpisuje się w rozwój środowiskowych form pomocy, pozwalających mieszkańcom funkcjonować poza dużymi, całodobowymi placówkami opiekuńczymi.
– Przy Szybie Franciszek zakończyliśmy już dwa etapy rewitalizacji. Powstało Lokalne Centrum Tradycji, a w dawnym budynku straży pożarnej utworzyliśmy mieszkania komunalne. Teraz realizujemy trzeci etap, czyli adaptację kolejnych zabudowań na mieszkania wspomagane dla osób z niepełnosprawnościami, seniorów i mieszkańców wymagających pomocy, ale mogących nadal funkcjonować samodzielnie. To ważny element polityki społecznej i działanie zgodne z kierunkiem deinstytucjonalizacji pomocy społecznej – podkreśla Michał Pierończyk, prezydent Rudy Śląskiej.
Świetlica, rekreacja i zielona przestrzeń wspólna
Inwestycja nie ograniczy się wyłącznie do przygotowania lokali mieszkalnych. Pomiędzy budynkami ma powstać wspólna przestrzeń służąca codziennym spotkaniom, integracji oraz aktywności przyszłych mieszkańców. Projekt przewiduje utworzenie wielofunkcyjnej świetlicy, strefy rekreacyjnej i zagospodarowanego terenu zielonego.
Dzięki takiemu rozwiązaniu dawny kompleks przemysłowy będzie jednocześnie miejscem zamieszkania i lokalnym zapleczem społecznym. Przestrzeń ma zostać przygotowana z uwzględnieniem potrzeb osób o ograniczonej sprawności. Historyczne zabudowania zyskają w ten sposób funkcję, która pozwoli połączyć ochronę dziedzictwa przemysłowego z pomocą mieszkańcom.
Ponad 23 miliony złotych na rewitalizację
Całkowita wartość projektu „Adaptacja Szybu Franciszek na mieszkania wspomagane i przestrzeń integracji społecznej” wynosi dokładnie 23 375 972,31 zł. Dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej to 19 412 953,85 zł, natomiast ponad 2,28 mln zł pochodzi z budżetu państwa. Koszt robót budowlanych określony po rozstrzygnięciu postępowania przetargowego wynosi ponad 14,5 mln zł.
Wykonawcą prac jest Przedsiębiorstwo Budowlano-Produkcyjne ŁĘGPRZEM, realizujące w Rudzie Śląskiej również adaptację Wielkiego Pieca. Zadanie jest jednym z przykładów wykorzystania funduszy europejskich do przekształcania zdegradowanych terenów poprzemysłowych. Pozyskane środki pozwalają nie tylko zabezpieczyć zabytkową tkankę budynków, ale również nadać im trwałe funkcje mieszkaniowe i społeczne.
Trzeci etap zmian w Szybie Franciszek
Obecna inwestycja jest już trzecim dużym etapem odnowy kompleksu. Wcześniej w części zabudowań utworzono Lokalne Centrum Tradycji, które łączy funkcje edukacyjne, wystawiennicze i integracyjne oraz popularyzuje historię dzielnicy Ruda i śląskie dziedzictwo. Pod koniec 2025 roku zakończono również rewitalizację dawnego budynku straży pożarnej, w którym przygotowano siedem mieszkań komunalnych.
Adaptacja budynku dawnej straży pożarnej kosztowała ponad 6,8 mln zł. Ponad 5,6 mln zł stanowiło dofinansowanie z Rządowego Funduszu Polski Ład. Nowe lokale mają powierzchnię od około 26 do 67 metrów kwadratowych, a wraz z remontem budynku zagospodarowane zostało jego otoczenie.
– Szyb Franciszek jest dla nas miejscem strategicznym. Znajduje się blisko stacji i linii kolejowej, a w przyszłości dogodny dojazd zapewni również trasa N-S. Patrzymy na potencjał całego obszaru i chcemy konsekwentnie przywracać mu wartość, ponieważ obecna inwestycja nie zamyka procesu rewitalizacji – zaznacza prezydent Michał Pierończyk.
Kolejnym krokiem ma być zielona odsłona rewitalizacji
Po zakończeniu adaptacji budynków miasto planuje następny, bardziej zielony etap przemian. Ma on objąć tereny w sąsiedztwie Szybu Franciszek, obszar Steinbruchu oraz przestrzenie położone w kierunku rzeki Bytomki. Samorząd pozyskał już dofinansowanie na działania związane z zagospodarowaniem tego obszaru.
– Chcemy zadbać nie tylko o same budynki, ale również o położone wokół nich tereny. Kolejny etap będzie miał bardziej zielony charakter i obejmie przestrzenie w rejonie Szybu Franciszek, Steinbruchu oraz w kierunku Bytomki. To ma być spójna przemiana całej części dzielnicy Ruda, a nie wyłącznie remont pojedynczych obiektów – wyjaśnia Michał Pierończyk.
Szyb Franciszek przypomina o początkach górnictwa w Rudzie
Szyb Franciszek został wydrążony w 1857 roku i przez ponad pół wieku pełnił funkcję szybu wydobywczego. Był związany z kopalnią Brandenburg, uznawaną za jeden z najstarszych zakładów górniczych na Górnym Śląsku, a w drugiej połowie XIX wieku należał do jej trzech głównych szybów. Do dzisiaj zachowały się między innymi ceglane budynki nadszybia, maszynowni i dawnej straży pożarnej, a także stalowa, mierząca około 22 metrów wieża wyciągowa.
Zabudowania wyróżniają się dekoracyjnymi elewacjami oraz detalami nawiązującymi do architektury romańskiej i gotyckiej. Kompleks stanowi materialną pamiątkę rozwoju górnictwa oraz kultury robotniczej, która przez dziesięciolecia kształtowała Rudę Śląską. Prowadzone inwestycje mają sprawić, że historyczne obiekty nie pozostaną jedynie poprzemysłowym zabytkiem, lecz ponownie staną się ważną i użytkowaną częścią dzielnicy.
Dodaj komentarz