Miliony dla Rybnika na tereny pogórnicze. Hałda „Rymer” zmieni się w miejsce edukacji i rekreacji

Rybnik pozyskał unijne, bezzwrotne dofinansowanie na dwa duże zadania prowadzone na terenach związanych z dawnym wydobyciem węgla. Pierwsze dotyczy zagospodarowania hałdy „Rymer” w Niedobczycach, gdzie powstaną m.in. ścieżka edukacyjna, pawilon, parking, zbiornik retencyjny i infrastruktura umożliwiająca legalne korzystanie z wyznaczonych części terenu. Drugie zadanie, realizowane wspólnie z Radlinem i spółdzielniami mieszkaniowymi, ma ograniczyć ryzyko podtopień na granicy obu miast dzięki nowemu systemowi odwodnienia i retencji.

Dofinansowanie dla terenów pogórniczych w Rybniku

Miasto Rybnik otrzymało kolejne bezzwrotne dofinansowania z Funduszy Europejskich dla Śląskiego na lata 2021–2027. Środki zostaną przeznaczone na projekty realizowane na obszarach, które w przeszłości były związane z wydobyciem węgla kamiennego. To część szerszego procesu transformacji terenów pogórniczych, polegającego nie tylko na ich porządkowaniu, ale również nadawaniu im nowych funkcji środowiskowych, edukacyjnych i społecznych.

Pierwszy projekt obejmuje hałdę po byłej kopalni „Rymer” w Niedobczycach, którą Rybnik przejął w 2023 roku od Spółki Restrukturyzacji Kopalń. Drugi dotyczy poprawy stosunków wodnych na obszarze oddziaływania kopalń, konkretnie na pograniczu Rybnika i Radlina. Oba zadania będą realizowane w formule „projektuj i buduj”, co oznacza, że wykonawca odpowiada zarówno za przygotowanie dokumentacji projektowej, jak i późniejsze przeprowadzenie prac.

Hałda „Rymer” w Niedobczycach zostanie zrekultywowana

Rekultywacja hałdy po kopalni „Rymer” ma dokończyć proces przywracania tego terenu do bezpiecznego i uporządkowanego użytkowania. Projekt zakłada przeznaczenie hałdy na cele środowiskowe, w tym stworzenie ścieżki edukacyjnej prowadzącej od podnóża aż na szczyt. Ma ona przybliżać procesy przyrodnicze zachodzące na zdegradowanych terenach poprzemysłowych, zarówno te naturalne, jak i wspomagane przez człowieka.

W ramach inwestycji teren hałdy zostanie oczyszczony z porzuconych odpadów, a istniejąca zieleń ma zostać uporządkowana i wzmocniona. Przewidziano również nasadzenia nowej roślinności oraz działania ograniczające rozprzestrzenianie się inwazyjnych gatunków obcych. U podnóża hałdy powstanie pawilon edukacyjny z magazynem i toaletą, a pomiędzy parkiem Czempiela a usypiskiem zaplanowano budowę zbiornika retencyjnego.

Projekt przewiduje także budowę drogi wewnętrznej z parkingiem, schodów terenowych od strony parku Czempiela, ścieżek porządkujących ruch pieszy oraz wejścia na stożek szczytowy. Część tras ma być dostosowana do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Na terenie hałdy pojawią się ławki, kosze na śmieci, tablice edukacyjne i informacyjne, a także artefakty o charakterze edukacyjnym. Zaplanowano również oświetlenie ścieżek i iluminację wybranych elementów zagospodarowania.

Wartość projektu dotyczącego hałdy „Rymer” wynosi 22 372 120,39 zł. Przyznane dofinansowanie z Funduszu Sprawiedliwej Transformacji oraz budżetu państwa to 15 144 564,71 zł. Zadanie będzie realizowane w latach 2027–2029 w ramach działania 10.07 „Rekultywacja terenów poprzemysłowych, zdewastowanych, zdegradowanych na cele środowiskowe” Programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021–2027.

Lepsza gospodarka wodna na granicy Rybnika i Radlina

Drugie dofinansowane zadanie dotyczy poprawy gospodarki wodnej na obszarze oddziaływania kopalń. Projekt będzie realizowany w partnerstwie przez Rybnik, Radlin, Spółdzielnię Mieszkaniową „Orłowiec” oraz Rybnicką Spółdzielnię Mieszkaniową. Jego głównym celem jest uporządkowanie odpływu wód opadowych i roztopowych oraz zmniejszenie ryzyka zalewania terenów położonych na granicy obu miast.

Na terenie osiedla przy ul. Morcinka w rybnickiej dzielnicy Niewiadom powstanie nowy system odwodnienia. Inwestycja obejmie m.in. budowę nowych kolektorów, skrzynek rozsączających i zbiorników bioretencyjnych. W Radlinie zaplanowano kolektory, zbiornik otwarty pomiędzy ul. Puszkina i Sokolską, zbiornik retencyjny o charakterze przepływowym pomiędzy ul. Narutowicza i Puszkina oraz przebudowę rowu prowadzącego do zbiornika retencyjnego.

Zadanie ma pozwolić na systemowe skierowanie wód opadowych i roztopowych na teren Radlina, gdzie będą retencjonowane w przystosowanych do tego zbiornikach. Dzięki temu inwestycja ma ograniczyć prawdopodobieństwo lokalnych zalań i poprawić bezpieczeństwo mieszkańców terenów położonych na pograniczu Rybnika i Radlina. Projekt będzie realizowany w latach 2026–2027, również w procedurze „projektuj i buduj”.

Wartość całkowita projektu wodnego wynosi 30 831 625,90 zł. Przyznane dofinansowanie z Funduszu Sprawiedliwej Transformacji oraz budżetu państwa to 28 957 475,82 zł. Środki pochodzą z Programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego na lata 2021–2027, działanie 10.08 „Poprawa stosunków wodnych na obszarze oddziaływania kopalń”.

Transformacja terenów po kopalniach w praktyce

Oba projekty pokazują, że transformacja terenów pogórniczych nie ogranicza się wyłącznie do rekultywacji zdegradowanych obszarów. W przypadku hałdy „Rymer” oznacza również stworzenie nowej przestrzeni edukacyjnej i uporządkowanie ruchu mieszkańców na terenie, który do tej pory wymagał dalszych działań rekultywacyjnych. W przypadku pogranicza Rybnika i Radlina chodzi natomiast o praktyczne rozwiązanie problemów związanych z wodami opadowymi i roztopowymi na terenach objętych wpływem dawnego górnictwa.

Łącznie oba zadania mają wartość 53 203 746,29 zł, a suma przyznanego dofinansowania wynosi 44 102 040,53 zł. To środki, które mają wesprzeć przeobrażanie terenów związanych z przemysłem wydobywczym w miejsca bezpieczniejsze, bardziej uporządkowane i lepiej dostosowane do obecnych potrzeb mieszkańców.