Karol Miarka starszy walczył słowem o język polski na Górnym Śląsku. Jego postać doceniana jest w całym kraju

Karol Miarka starszy to jeden z najważniejszych działaczy polskiego ruchu narodowego na Górnym Śląsku. Choć przez niemal 4 dekady swojego życia czuł się Niemcem, stanął w obronie biało-czerwonych wartości. Był nauczycielem, pisarzem i publicystą, sprzeciwiającym się polityce Kulturkampfu. 

Karol Miarka przez dużą część życia związany był z edukacją – najpierw jako uczeń, później nauczyciel

Karol Miarka przyszedł na świat 22 października 1825 roku w Pielgrzymowicach. Był synem Antoniego Miarki, nauczyciela i organisty. Jest to ważny aspekt w życiu młodego Karola, który poszedł w ślady ojca. Rodzina Miarków była polskojęzyczna, tak samo, jak wieś, w której dorastał. Przez pierwsze lata, edukację również pobierał w języku polskim, nauczanym w szkole jego ojca. 

W wieku 10 lat przeniósł się do szkoły w Pszczynie, gdzie mówiono wyłącznie po niemiecku. Tak też było do końca jego edukacji – w gimnazjum w Gliwicach, w którym przerwał naukę ze względu na śmierć wuja oraz w seminarium ludowym dla nauczycieli w Głogówku, które ukończył w 1846 roku. Przez niemal 11 latach, spędzonych na edukacji lub w pracy zarobkowej, jako pomocnik nauczyciela, otaczał się językiem niemieckim. Po latach przyznał, że nauczyciele w szkołach wspominali o Polsce, jej języku oraz wartościach jedynie w sposób pejoratywny. 

Po śmierci swojego ojca w 1850 roku, Karol Miarka przejął po nim schedę, obejmując posadę nauczyciela w szkole w rodzinnej wsi. Został także organistą oraz adwokatem ludowym, co przysporzyło mu niemałej popularności w okolicy. Był niezwykle uzdolnionym i docenianym człowiekiem. Uważany był za jednego z najlepszych nauczycieli w regionie, a jego szkoła za najlepszą w całym dekanacie żorskim. 

Karol Miarka czuł się Niemcem. Wszystko zmieniło się za sprawą ks. Bogedaina i Pawła Stalmacha 

Zanim Karol Miarka stał się działaczem na rzecz polskiej tożsamości, zajmował się literaturą i publicystyką w języku niemieckim. Przełomowa zmiana nadeszła wraz z poznaniem księdza Bernarda Bogedaina i Pawła Stalmacha. To właśnie z ust kapłana po raz pierwszy usłyszał czystą polszczyznę, w której od razu się zakochał. Ks. Bogedain doceniał Karola Miarkę już jako nauczyciela, to również on przekonał go, aby w swoich pracach z tekstem posługiwał się językiem polskim. 

O ile duchowny pokazał mu piękno polskiej mowy, tak dopiero relacja z Pawłem Stalmachem, którego poznał w Cieszynie obudziła w nim polską świadomość narodową. Miarka czytając największe dzieła ojczystej literatury, dostrzegł w niej to wszystko, co w trakcie edukacji w niemieckich szkołach było lekceważone. Pierwsze dzieła publikował na łamach „Gwiazdy Cieszyńskiej” u początku lat 60 XIX wieku, pod wodzą Stalmacha. „Klemensowa Górka” i „Głos wołającego na puszczy górnośląskiej” były dziełami, zwracającymi się do Górnoślązaków. Szczególnie drugi tytuł był ważny z punktu widzenia Karola Miarki, gdyż odwoływał się do nauczycieli szkół ludowych, których namawiał do kultywowania języka polskiego. 

Pismo „Katolik” – sprowadzone z Pomorza wprost do dzisiejszego Chorzowa 

Miarka rozpoczął swoją pracę na rzecz utworzenia śląskiego ruchu społecznego. W latach 1968-69 był redaktorem czasopisma „Zwiastun Górnośląski”, jednak przez polską narrację szerzoną na jego łamach, która wyraźnie wzbudzała niezadowolenie środowiska duchownego, został z niej zwolniony. Wówczas odkupił od Józefa Cichoszewskiego pomorski tytuł „Katolik”, sprowadzając go do Królewskiej Huty. Wiązało się to z podjęciem trudnej decyzji i rezygnacją z posady nauczyciela. 

„Katolik” szybko znalazł wierne grono odbiorców, ciesząc się sporą popularnością. Było to zasługą polskiego charakteru czasopisma, w którym ukazywały się m.in. wiadomości polityczne, czy powieści Karola Miarki. Wraz z nim w dzisiejszym Chorzowie powstała drukarnia i księgarnia katolicka. 

Działalność Miarki sprowadziła na niego represje

Niestety przez charakter swojej pracy był prześladowany. „Katolik” wprost walczył z kulturkampfem. Doktryny Karola Miarki nie sprzeciwiały się samemu państwu niemieckiemu, jednak podkreślały odrębność narodową Ślązaków. Wprost domagano się uznania języka polskiego.

Ważną częścią jego życia była wiara. Jako organizator utworzył m.in. Kasyno Katolickie, zrzeszające zarówno Polaków, jak i Niemców. Przez jego publikacje i działania, borykał się z represjami. Wystosowano wobec niego wiele procesów, zapadające wyroki oznaczały zarówno kary pieniężne, jak i więzienia. Z karą pozbawienia wolności mierzył się w okresie, gdy papież Pius IX udzielił błogosławieństwa „Katolikowi” i jego otoczeniu.

Przez działania władzy przeniósł się do Mikołowa z nadzieją, iż tam represje będą słabiej oddziaływać na jego pracę. Kontynuował swoje dzieło. Był to kolejny ośrodek z drukarnią i wydawnictwem. Dodatkowo rozszerzył działalność o kolejne pisma, pracując w Mikołowie w latach 1875-1880. Długa walka z niemiecką władzą skutkowała powrotem do Cieszyna, gdzie działał przez krótki okres czasu. Zmarł 15 sierpnia 1882 roku. 

Praca Karola Miarki starszego pamiętana jest do dziś 

W minionym roku 200. rocznica jego urodzin została upamiętniona przez Sejm RP, a Posłowie jednomyślnie przyjęli uchwałę w tej sprawie. Dziś Karol Miarka jest patronem szkół, jego imieniem nazywane są ulice oraz organizuje się poświęcone jego pamięci wydarzenia. Karol Miarka był niezłomnym działaczem na rzecz polskiej tożsamości i jako jeden z pierwszych, otwarcie ogłosił sprzeciw wobec Kulturkampfu.