Jerzy Kukuczka nie wyobrażał sobie życia bez gór. Wspomnienie himalaisty w 37. rocznicę śmierci

Jerzy Kukuczka to symbol światowego himalaizmu. Jako drugi człowiek w historii zdobył Koronę Himalajów i Karakorum. Mówiono o nim, że „zawsze patrzy w górę, nie w dół”, co odzwierciedlało jego ambicje i umiejętności. Dziś mija 37 lat od tragicznej śmierci Kukuczki na południowej ścianie Lhotse. 

Jerzy Kukuczka po raz pierwszy wspinał się na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej 

Himalaista urodził się 24 marca 1948 roku w Katowicach. Był niezwykle wysportowanym dzieckiem, wyróżniającym się na tle rówieśników. W szkole uwielbiał wychowanie fizyczne i geografię. Standardową ścieżkę edukacyjną przerwał szybko bo już w wieku 14 lat, uczęszczając do wieczorowej szkoły zawodowej. W ciągu dnia pracował w Zakładach Wytwórczych Urządzeń Sygnalizacyjnych, co jak przyznał po latach wpływało na jego samopoczucie, ze względu na różnice z rówieśnikami. To jednak dzięki pracy zawodowej udał się na pierwsze wycieczki turystyczne. 

Życiową pasję poznał w wieku 17 lat, na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Wówczas odnalazł w sobie talent do wspinaczki i naturalność w poruszaniu się po skale. Była to przysłowiowa miłość od pierwszego wejrzenia, bo Jerzy Kukuczka nie wyobrażał sobie życia bez gór. Od razu wstąpił do Harcerskiego Klubu Taternickiego im. gen. Mariusza Zaruskiego w Katowicach. Powołanie do wojska i przymusowy rozbrat ze wspinaczką był dla niego trudnym czasem.

Zanim Jerzy Kukuczka wyruszył w Himalaje, szlifował swoje umiejętności w Tatrach 

Jego przygoda w Tatrach była swoistym zwiastunem kariery himalaisty. W najwyższych górach Polski i Słowacji szkolił się i doskonalił, a później zdobywał szczyty i wyznaczał nowe drogi. W swoim tatrzańskim CV może pochwalić się m.in. nową linią biegnącą Wielkim Kominem na Małym Młynarzu, czy nową drogę po północnej stronie Małego Durnego Szczytu. 

Kukuczka w szczególności upodobał sobie zimowe przejścia. Wraz ze swoim zespołem  był pionierem w przejściu direttisimy północno-wschodniej ściany Małego Młynarza w 1972 roku. Wówczas uznawano to za nie lada wyczyn, wszak droga ta była najtrudniejszą w całych Tatrach. W kontekście Małego Młynarza warto również zaznaczyć, że zaledwie rok wcześniej, jako pierwszy przeszedł linię Kurtykówki. 

W Tatrach niestety przeżywał też bolesne tragedie. W trakcie zimowej wspinaczki na direttisimie Kazalnicy w 1971 roku, miał miejsce wypadek, w którym zginął jego partner Piotr Skorupa. Przyczyną najprawdopodobniej było złe związanie liny. Po tym zdarzeniu Kukuczka przerwał swoją karierę. Była to pierwsza taka tragedia w jego życiu. Przez pewien czas zmagał się z rozterkami, zadając sobie pytanie, czy całkowicie nie porzucić pasji do gór. Tak się jednak nie stało. Katowiczanin nie potrafił rozstać się ze wspinaczką. Jeszcze przed podróżą do Azji w celu zdobycia pierwszego ośmiotysięcznika, działał w Dolomitach czy Alpach. 

Jerzy Kukuczka – Korona Himalajów i Karakorum 

W latach 80. XX wieku, czyli w tzw. złotej erze himalaizmu cały świat mówił o dwóch wspinaczach – Reinholdzie Messnerze oraz Jerzym Kukuczce. Panowie byli uważani za najwybitniejszych i najlepszych w swoim fachu, co poparte było ich osiągnięciami. Dość powiedzieć, że w tamtym czasie na całym świecie zaledwie dwie osoby zdołały postawić nogę na wszystkich 14 ośmiotysięcznikach, nazywanych Koroną Himalajów i Karakorum. Pierwszy dokonał tego Włoch, zajęło mu to 16 lat. Polak zapisał się w historii, jako drugi, jednak ten fakt nie miał, żadnego znaczenia w odbiorze jego postaci. Pierwszym zdobytym przez niego szczytem było Lhotse 4 października 1979 roku. Nieco ponad pół roku później wraz z Andrzejem Czokiem, stanął na dachu świata – Mount Evereście. 

Kukuczka przesuwał nie tylko własne granice, ale i granice całego ówczesnego himalaizmu. Zdobywał szczyty stylem alpejskim, wytyczając nowe, często ekstremalne drogi. Dowodził również prestiżowymi wyprawami. Choć wyżej wspomnianą Koronę zdobył, po Messnerze, to potrzebował do tego zaledwie…8 lat! Ten czas do dziś uważany jest za rekordowy, stanowiąc połowę wyniku poprzednika. Katowiczanin miał niezwykłą odporność i wizję. Aż 10 ze szczytów zdobył zupełnie nowymi drogami, na czterech zameldował się zimą. 

Niestety tragedie nie ominęły, niektórych wypraw Jerzego Kukuczki. Himalaje – szczególnie w tamtym czasie – były bezwzględne. W swoich staraniach o Koronę Himalajów i Karakorum, Kukuczka musiał mierzyć się z bolesnymi stratami swoich partnerów, innych wybitnych himalaistów takich jak Tadeusz Piotrowski czy Andrzej Czok. 

Jerzy Kukuczka zginął na Lhotse w 1989 roku

Jerzy Kukuczka za swoją miłość do gór zapłacił najwyższą cenę. Zginął 24 października 1989 roku podczas wyprawy na Lhotse, próbując zdobyć szczyt południową ścianą, której wcześniej nie pokonał żaden himalaista. Było to drugie podejście Katowiczanina do tej drogi, pierwsze odbyło się cztery lata wcześniej i zakończyło niepowodzeniem. Mimo to, myśl ta była wciąż żywa w głowie himalaisty, który przed samą wyprawą, odpowiadając na pytanie dlaczego znów wybiera się na tak trudną górę jak Lhotse, skoro zważywszy na ogromne sukcesy mógłby zakończyć swoją karierę, powiedział:

Dlaczego kończyć skoro tak dobrze idzie? Nigdy nie określałem sobie czasu, kiedy mam skończyć karierę. Nie wyobrażam sobie nagle zerwać z górami. Na razie nadal mnie bawią i ciągną góry oraz wyczyn sportowy. Przede wszystkim nadal czekają nieprzetarte jeszcze szlaki – mówił wtedy Jerzy Kukuczka. 

Na wyprawę Kukuczka zaprosił cały zespół himalaistów, ale do ostatecznego ataku szczytowego południową ścianą razem z nim przystąpił jedynie Ryszard Pawłowski. We wspinaczce prowadził Kukuczka, który był nawet 50 metrów nad Pawłowskim. Niestety w jednej dramatycznej chwili 41-latek odpadł od ściany i spadł w przepaść. Lina, którą himalaiści byli związani zerwała się, przez co najprawdopodobniej drugi z nich nie został pociągnięty w dół. Ciała Jerzego Kukuczki nigdy nie odnaleziono, według oficjalnej wersji spoczęło w lodowej szczelinie w miejscu upadku. 

Pamięć o Jerzym Kukuczce żywa jest już niemal 40 lat

Jerzy Kukuczka był całym sobą oddany wspinaczce. Góry były jego drugim domem i największą życiową pasją. Nieustępliwy wizjoner chciał odkrywać nowe drogi na znane szczyty, podkreślając, że powroty w miejsca, w których już bywał, nie przynoszą mu tyle radości. Do dziś wspominany jest z uznaniem i wielkim szacunkiem, będąc wybitną postacią światowego himalaizmu. 

Jurek Kukuczka to był gość, który miał parcie na wspinanie. Patrzył tylko do góry, nie na dół. Był chodzącą maszyną i to pomimo, że nie był w bardzo sportowej postawie. Miał niesamowitą głowę. Przyjaciele z klubu chcieli jeździć z nim na wyprawy bo dawał gwarancję, że wejdziemy. Wspaniały kolega, przyjaciel i świetny facet – powiedział w wywiadzie dla redakcji WKATOWICACH Krzysztof Wielicki, wspinacz, piąty człowiek w historii, który zdobył Koronę Himalajów i Karakorum.