Czym jest Trójkąt Trzech Cesarzy?

Trójkąt Trzech Cesarzy to miejsce niepozorne. Dziś to spokojny teren, znajdujący się w okolicy Mysłowic, Sosnowca i Jaworzna, gdzie Biała i Czarna Przemsza zbiegają się, tworząc jedną rzekę – Przemszę. Skrywa jednak niezwykłą historię, bo to w tym miejscu przez dziesięciolecia stykały się granicy trzech potężnych mocarstw. 

Czarna Przemsza – naturalna granica na zmieniającej się mapie Europy 

Drei Kaiser Ecke, co w dosłownym znaczeniu można przetłumaczyć jako Kąt Trzech Cesarzy to punkt zbiegu granic trzech mocarstw – Królestwa Prus, Cesarstwa Austriackiego (później Austro-Węgier) i Imperium Rosyjskiego. Aby w pełni zrozumieć znaczenie tego regionu dla kształtowania się granic Polski, należy cofnąć się do roku 1742. Wówczas po zakończonych wojnach śląskich, Prusy przejęły Śląsk, a Czarna Przemsza stała się granicą między nimi a Księstwem Siewierskim, które w 1790 roku zostało połączone z Polską. 

Taki stan rzeczy trwał zaledwie 5 lat. W 1795 roku nastąpiły Rozbiory Polski. Czarna Przemsza utraciła swoją rolę i przez blisko 13 lat nie wyznaczała granicy. Mapa Europy w tamtym okresie zmieniała się jednak dynamicznie. W 1808 roku zbiegały się tutaj granice Prus i Królestwa Warszawskiego, z kolei w 1815 roku, po zawarciu porozumienia przez Prusy, Rosję i Austrię, w tym miejscu graniczył ze sobą Naród Niemiecki i Rzeczpospolita Krakowska. 

Powstanie Trójkąta Trzech Cesarzy 

Faktyczny początek – w sensie geograficznym – Trójkąta Trzech Cesarzy miał miejsce w 1846 roku po nieudanym powstaniu krakowskim. Właśnie wtedy powstały słupki graniczne wyznaczające nowy kształt mapy Europy i zbieg Rosji, Prus i Austro-Węgier. Sojusz polityczny między Wilhelmem I, Franciszkiem Józefem i Aleksandrem II nastał w 1873 roku, a jego celem było zapewnienie pokoju na Starym Kontynencie. 

Trójkąt działał przez niespełna 70 lat, wszystko zakończyła I wojna światowa. Niepokoje w Europie doprowadziły do konfliktów między sojusznikami. W 1915 roku wojska rosyjskie zostały wyparte daleko poza region Przemszy, a tym samym Rosja utraciła swoje granice. 

Miejsce tętniące życiem 

Miejsce to w odróżnieniu od swojej dzisiejszej, spokojnej natury było niezwykle popularnym punktem, zarówno logistycznym, jak i turystycznym. Powodem była jego specyfika – oto na niewielkim regionie spotykały się ze sobą trzy światy. To tutaj biegły najważniejsze szlaki transportowe, wykorzystujące rzeki i wybudowane mosty. Dodatkowo prężnie działali przemytnicy, którzy niezauważeni sprowadzali towary między mocarstwami. Osoby poszukujące zarobku, udawały się na zindustrializowany Górny Śląsk, a szybkie przekroczenie granicy, sprawiało, że codziennie kilka tysięcy osób migrowało tędy za pracą. 

Miejsce to miało również walory turystyczne. Z biegiem Przemszy pływały barki, a po stronie Prus znajdowała się okazała wieża widokowa Bismarcka, z której wyłaniała się panorama całego regionu. Był to punkt licznych lokali i sklepów z pamiątkami, w których królowały pocztówki z wizerunkami cesarzy oraz towary sprowadzane przez wyżej wspomnianych przemytników. Turystów przyciągała również możliwość „zajrzenia” do sąsiadów i obcowania z kulturą innego kraju.

Dzisiejszy Trójkąt Trzech Cesarzy

Dziś w miejscu Trójkąta Trzech Cesarzy znajduje się „Obelisk pamięci o dawnym podziale Europy i jej zjednoczeniu”. W 2004 roku w myśl Trzech Cesarzy spotkali się tutaj prezydenci Mysłowic, Sosnowca i Jaworzna, którzy celebrując wstąpienie Polski do Unii Europejskiej odsłonili tablicę, nawiązującą do dawnego podziału Europy, nieobecności naszego kraju na jej mapie i nowego rozdziału w historii biało-czerwonego narodu. 

Trójkąt to dziś spokojne miejsce z dala od zgiełku miast, wybierane jako teren spacerów i rekreacji. Władze Mysłowic we współpracy z miejskim muzeum przygotowywały plany przemiany terenu. Być w może Trójkąt Trzech Cesarzy zyska w przyszłości nową wieżę widokową oraz historyczne tablice informacyjne.