100 lat ratownictwa wodnego. Jubileusz w Siemianowicach Śląskich

Siemianowice Śląskie były w sobotę, 9 maja, gospodarzem ogólnopolskich obchodów 100-lecia powołania Komisji ds. Ratownictwa Wodnego przy Polskim Związku Pływackim. To właśnie tutaj, 20 kwietnia 1926 roku, podjęto decyzję, która zapoczątkowała zorganizowane ratownictwo wodne w Polsce. W programie wydarzenia znalazły się uroczystości oficjalne, prezentacje sprzętu ratowniczego, pokazy pływania, sportowego ratownictwa wodnego, hokeja pod wodą oraz symulacje akcji ratunkowych w trudnych warunkach. Ratownicy wykorzystali jubileusz także do rozmowy o przyszłości systemu bezpieczeństwa nad wodą i potrzebie zmian w przepisach.

100-lecie ratownictwa wodnego w Siemianowicach Śląskich

Uroczystości rozpoczęły się mszą świętą w kościele pw. Podwyższenia Krzyża Świętego. Następnie wydarzenia przeniosły się w rejon Pływalni Miejskiej przy ul. Śniadeckiego, gdzie przygotowano część pokazową i edukacyjną.

Na boisku przy pływalni można było zobaczyć zarówno współczesny, jak i zabytkowy sprzęt wykorzystywany przez ratowników wodnych. Była to okazja, aby z bliska przyjrzeć się wyposażeniu, które dziś pomaga w akcjach ratunkowych i zabezpieczaniu wypoczynku nad wodą, ale też zobaczyć, jak na przestrzeni lat zmieniały się narzędzia pracy ratowników.

Sercem obchodów była jednak sama Pływalnia Miejska – miejsce symboliczne dla historii polskiego ratownictwa wodnego.

100-lecie WOPR w Siemianowicach Śląskich

„Nie jest to miejsce przypadkowe”

Podczas uroczystości podkreślano, że wybór Siemianowic Śląskich na gospodarza jubileuszu nie był przypadkowy. Miejska pływalnia od lat pozostaje jednym z symboli lokalnej historii sportu, rekreacji i bezpieczeństwa nad wodą.

– Jesteśmy bardzo dumni i szczęśliwi, że właśnie ta wspaniała uroczystość odbywa się w Siemianowicach Śląskich i możemy państwa tutaj gościć. Nie jest to miejsce przypadkowe, jest to najstarszy, czynny do dnia dzisiejszego, kryty basen kąpielowy. Jesteśmy dumni, ponieważ kilka lat temu udało się ten budynek zrewitalizować. Szanowni państwo, chciałem państwu powiedzieć, że ja reprezentuję tę grupę ludzi, którzy dzięki państwu mogą bezpiecznie pływać na morzu, jeziorach, czy w basenach. Z okazji tej wyjątkowej rocznicy w imieniu wszystkich mieszkańców Siemianowic Śląskich, chciałbym bardzo serdecznie wszystkim państwu podziękować za to, że możemy, dzięki wam, bezpiecznie korzystać z wody – mówił Adam Cebula, Przewodniczący Rady Miasta Siemianowice Śląskie.

Historia polskiego ratownictwa wodnego zaczęła się właśnie tutaj

Powołanie Komisji ds. Ratownictwa Wodnego przy PZP było jednym z kluczowych momentów w historii bezpieczeństwa nad wodą w Polsce. Formalne wyodrębnienie ratownictwa wodnego stworzyło podstawy do szkolenia, organizacji dyżurów i budowania systemu, który z czasem rozwinął się w struktury znane dziś m.in. z działalności WOPR.

O znaczeniu tego miejsca i samego jubileuszu mówił prezes Śląskiego WOPR dr Jarosław Zwierzyna.

– Znajdujemy się w pięknym historycznym obiekcie, o którym była mowa. Natomiast ja krótko o ratownikach, którzy tu od zarania tej i tysięcy innych pływalni służą innym na takich obiektach jak ten. Oczywiście czasami nowocześniejszych. To tutaj właśnie od czasów Komisji ds. Ratownictwa Wodnego Polskiego Związku Pływackiego, a później WOPR-u, pełnią dyżury.

W swoim wystąpieniu dr Jarosław Zwierzyna przypomniał, że początki zorganizowanego ratownictwa wodnego były mocno związane ze środowiskiem sportowym. To właśnie z grona pływaków wyłonili się ludzie, którzy swoje umiejętności postanowili wykorzystywać nie tylko do rywalizacji, ale przede wszystkim do ratowania życia.

– Sformalizowanie organizacji ratowników i wyłonienie z rzeszy doskonałych sportowców Polskiego Związku Pływackiego to wielki sukces tej komisji. Z ludzi, którzy poświęcali się wcześniej treningowi, poświęcali się swojej tężyźnie fizycznej, zdobywaniu nagród, tytułów, wyłoniła się grupa, która postanowiła poświęcić te swoje umiejętności, ten swój kunszt sportowy po to, żeby ratować życie innym. Nikt inny tak pięknie nie wpisuje się w helleńskie zawołanie „kalos kagathos” tj. piękny i dobry. Ten, który ma wspaniałą duszę i sprawne ciało.

Szkolenie ratowników wymaga wsparcia i infrastruktury

Podczas obchodów wybrzmiało także, jak ważne są miejsca takie jak siemianowicka pływalnia. To tu przez lata możliwe było szkolenie, doskonalenie umiejętności i przygotowywanie kolejnych pokoleń ratowników.

– Do otrzymywania sprawności, która jest niezbędna do wykonywania zawodu ratownika, muszą być takie obiekty jak ten. Jak wcześniej zorientowano się, że nie da się uprawiać rzemiosła ratowniczego, możemy się wszyscy tutaj przekonać. Jak świadomie budowano takie obiekty. No i nie przez przypadek właśnie tutaj obradowała Komisja ds. Ratownictwa Wodnego przy Polskim Związku Pływackim. Ten związek jest nierozerwalny pomiędzy właśnie treningiem, pomiędzy doskonaleniem ratownictwa i szkoleniem.

Prezes Śląskiego WOPR zwrócił również uwagę na rolę samorządów i instytucji, które wspierają działalność ratowników.

– To wspaniale, jeżeli są ludzie z samorządowów, ludzie, którzy nas otaczają opieką, umożliwiają nam te treningi, ponieważ czas jest no niewspółmiernie duży do możliwości finansowych takich organizacji i było tak zawsze. Proces nauczania pływania, proces kształcenia ratowników jest procesem bardzo długim. Bez pomocy samorządów, bez pomocy polityków nie jesteśmy jako organizacja społeczna sobie dać radę sami.

Ratownicy apelują o zmiany w przepisach

Obchody 100-lecia były nie tylko świętem historii, ale też okazją do rozmowy o przyszłości ratownictwa wodnego. Ratownicy podkreślają, że obecne przepisy nie zawsze odpowiadają temu, jak dziś wypoczywają Polacy.

Coraz więcej osób spędza czas nad wodą poza wyznaczonymi kąpieliskami. To właśnie w takich miejscach, gdzie nie ma stałej obsady ratowniczej, dochodzi do wielu niebezpiecznych sytuacji. Dlatego WOPR postuluje możliwość tworzenia mobilnych patroli ratowniczych, które mogłyby działać także poza oficjalnie wyznaczonymi kąpieliskami.

Dziś problem polega na tym, że ratownik przypisany do kąpieliska, opuszczając jego teren, formalnie opuszcza miejsce pracy – nawet jeśli osoba potrzebująca pomocy znajduje się kilkadziesiąt metrów dalej.

– Gminy i podmioty odpowiedzialne za bezpieczeństwo powinny mieć możliwość legalnego kierowania ratowników także poza kąpieliska. Dziś takie działania często odbywają się wyłącznie na zasadzie ochotniczej – powiedział Polskiej Agencji Prasowej Jarosław Zwierzyna, prezes Śląskiego WOPR.

WOPR chce zmian w szkoleniu ratowników

Drugim ważnym postulatem jest zmiana systemu szkolenia. Ratownicy wskazują, że inne kompetencje są potrzebne osobie pracującej na pływalni, a inne tej, która zabezpiecza jezioro, rzekę czy morze. Według WOPR obecny model może prowadzić do sytuacji, w której po stosunkowo krótkim kursie ratownik uzyskuje uprawnienia do pracy zarówno na basenie, jak i na wodach otwartych.

– To zwyczajnie niebezpieczne – ocenił Jarosław Zwierzyna.

Organizacja chce także większego nadzoru nad podmiotami prowadzącymi szkolenia. Jak wskazują ratownicy, część komercyjnych firm ma organizować kursy w bardzo krótkim czasie, co budzi poważne wątpliwości co do jakości przygotowania przyszłych ratowników.

Propozycje zmian zostały już przekazane do konsultacji. Na razie nie ma jednak konkretnego terminu procedowania nowych przepisów.

Hołd dla pokoleń ratowników wodnych

Jubileusz w Siemianowicach Śląskich był nie tylko okazją do przypomnienia historii, ale także do podziękowania tym, którzy przez dekady pełnili służbę nad basenami, jeziorami, rzekami i morzem.

– To miejsce tutaj, które jest miejscem przepięknym, nie dostaje tego hołdu jako miejsce, jako personifikacja uczuć sentymentalnych niejednokrotnie, a ono symbolizuje poświęcenie rzeszy ratowników przez te przynajmniej 100 lat, a przecież historia polskiego ratownictwa zaczyna się dużo wcześniej. To właśnie tutaj oddajemy hołd tym ludziom i tym ratownikom, którzy przez wiele pokoleń służyli polskiemu społeczeństwu. Dlatego bardzo dziękuję wszystkim przybyłym gościom. Dziękuję za to świadectwo, że szanujecie te kluczowe wartości życia, szanując nas. Bardzo dziękuję za przybycie – powiedział prezes Śląskiego WOPR dr Jarosław Zwierzyna.

Pokazy pływania, sportowego ratownictwa i hokeja pod wodą

Podczas jubileuszu nie zabrakło widowiskowych pokazów w basenie. Zaprezentowano pływanie w stylach retro oraz elementy sportowego ratownictwa wodnego. Swoje umiejętności pokazali m.in. wybitni pływacy z WOPR Ruda Śląska.

Jedną z atrakcji był także pokaz hokeja pod wodą, czyli dyscypliny, która dla wielu uczestników mogła być zupełną nowością. Wydarzenie miało więc nie tylko uroczysty, ale też bardzo praktyczny i pokazowy charakter.

Organizatorom udało się również stworzyć w basenie warunki przypominające „morskie” – poprzez wywołanie fal. W takich okolicznościach zaprezentowano, jak wygląda ratowanie ludzi w warunkach, podobnych do tych, z jakimi ratownicy mogą mierzyć się na morzu.

Gala jubileuszowa w Parku Tradycji

Po części oficjalnej na Pływalni Miejskiej uroczystości przeniosły się do SCK Park Tradycji. Gala jubileuszowa była podsumowaniem całego dnia obchodów oraz okazją do rozmów o historii, teraźniejszości i przyszłości ratownictwa wodnego.

Wydarzenie odbyło się pod honorowym patronatem wojewody śląskiego Marka Wójcika oraz prezydenta Siemianowic Śląskich Rafała Piecha. W organizację obchodów zaangażowali się m.in. WOPR, Polski Związek Pływacki, Pływalnia Miejska w Siemianowicach Śląskich, ILS, Centrum Ratownictwa i Bezpieczeństwa, Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu oraz Roto-Tech.

Dla Siemianowic Śląskich był to dzień szczególny. Miasto przypomniało, że jego historia nie ogranicza się do przemysłu i sportu, ale obejmuje także ważny rozdział w budowaniu systemu bezpieczeństwa nad wodą w Polsce.